Ano ang Stagflation at Bakit Mahalaga ito sa 2026?

Paano Naganap ang Terminong "Stagflation"?

Ang salita mismo ay pinaghalo ng "stagnation" at "inflation." Unang ginamit ito ng British na politiko na si Iain Macleod noong isang talumpati niya noong 1965 sa House of Commons. Sa panahong iyon, ang United Kingdom ay nasa isang mahirap na kalagayan, kung saan tumataas ang mga presyo, ngunit halos hindi gumagalaw ang ekonomiya. Kailangan ni Macleod ng isang salita para sa isang bagay na hindi inaasahang umiiral, kaya siya ay lumikha ng isa.

Bago ang talumpati ni Macleod, ang nangingibabaw na balangkas sa ekonomiks ay ang Phillips Curve. Ipinapakita ng modelong ito, na malawak na tinanggap mula huling bahagi ng 1950s, ang malinaw na pagpapalitan sa pagitan ng implasyon at kawalan ng trabaho. Kapag bumaba ang kawalan ng trabaho, tumataas ang implasyon. Kapag bumaba ang implasyon, tumataas ang kawalan ng trabaho. Itinuring ito ng mga tagapagpatupad ng polisiya na parang isang dial na maaari nilang paikutin na may mga opsyon na tanggapin ang kaunting implasyon upang makakuha ng kaunting trabaho, o kabaligtaran.

Pinutol ng stagflation ang dial na iyon. Ipinakita nito na maaaring sabay na tumaas ang kawalan ng trabaho at implasyon, at hindi nito maipaliwanag kung bakit. Pinilit nito ang buong henerasyon ng mga ekonomista na pag-isipang muli ang kanilang mga palagay tungkol sa kung paano talaga gumagana ang mga modernong ekonomiya.

Ano ang Tunay na Sanhi ng Stagflation?

Ang stagflation ay hindi nagmumula sa isang pinagmulan lamang. Karaniwan itong resulta ng pagsasabay ng malas at hindi magandang polisiya.

Mga Supply Shock

Ang pinakakaraniwang sanhi ay biglaang pagkaantala sa panig ng suplay ng ekonomiya. Kapag ang gastos sa paggawa ng mga produkto ay biglang tumaas dahil sa panlabas na sanhi gaya ng oil embargo, digmaan, o pandemya, nahaharap ang mga kumpanya sa mahirap na pagpipilian. Maaari nilang itaas ang presyo para mapunuan ang mas mataas na gastos, o bawasan ang produksyon at tanggalin ang mga manggagawa. Kadalasan, ginagawa nila ang parehong bagay. Ang resulta ay pagtaas ng presyo at pagtaas ng kawalan ng trabaho nang sabay.

Ang 1973 OPEC embargo ang klasikong halimbawa. Pinutol ng mga bansang Arabong nagpo-produce ng langis ang kanilang export sa mga bansa na sumuporta sa Israel noong Yom Kippur War. Tumaas ang presyo ng langis mula humigit-kumulang $3 kada bariles hanggang halos $12 sa loob ng ilang buwan. Ang bawat negosyo na umaasa sa enerhiya, na halos lahat ng negosyo, ay nakaranas ng pagtaas ng gastos.

Mga Mali sa Polisiya

Hindi laging nagdudulot ng stagflation ang mga supply shock nang mag-isa. Kailangan nila ng tulong mula sa mga maling desisyon sa polisiya, na kadalasan ay nagmumula sa dalawang uri.

Sa panig ng pananalapi, minsan pinananatili ng mga central bank ang mababang interest rate nang masyadong matagal. Ang murang pera ay naghihikayat ng panghihiram at paggastos, na nagpapataas ng presyo. Kapag masyadong natagalan ang tugon ng central bank, lumalakas ang momentum ng implasyon at mas mahirap itong pigilan.

Sa panig ng pananalapi, maaaring gumastos nang labis ang mga gobyerno sa mga paraan na nagpapalala sa sitwasyon. Halimbawa, ang US Employment Act ng 1946 ay nag-utos sa federal na gobyerno na itaguyod ang "maximum employment." Bagaman makatwiran ang layunin, paminsan-minsan ay pinapaboran ng mga gumagawa ng patakaran ang paglikha ng trabaho kahit na mataas na ang implasyon.

Ang Wage-Price Spiral

Kapag umabot na sa sapat na taas ang implasyon, nagsisimula itong bumalik sa sarili. Nakikita ng mga manggagawa ang pagtaas ng presyo at humihingi ng mas mataas na sahod upang makasabay. Tinutugunan naman ito ng mga negosyo sa pamamagitan ng pagtaas ng presyo upang mapunan ang mas mataas na sahod. At nauulit ang siklo.

Tinatawag ito ng mga ekonomista na "de-anchored expectations." Kapag tumigil ang mga tao sa paniniwalang bababa muli ang implasyon, nagsisimula silang gumawa ng mga desisyon tulad ng negosasyon sa sahod, pagtatalaga ng presyo, at mga termino ng kontrata na base sa palagay na mananatiling mataas o tataas pa ang implasyon. Sa puntong iyon, nagiging isang self-fulfilling prophecy ang implasyon, at kailangan ng malakas na paglilipat ng patakaran upang mabasag ang siklo.

Mga tao na nakapila sa opisina ng kawalan ng trabaho habang tumataas nang husto ang kanilang mga gastusin. Pinagmulan: Cleveland Fed

Ang Mga Pangunahing Tauhan na Humubog sa Kwento ng Stagflation

Maraming indibidwal ang gumanap ng mahahalagang papel sa kung paano naunawaan, naranasan, at tuluyang nalutas ang stagflation.

Si Paul Volcker marahil ang pinakamahalagang pangalan sa listahang ito. Nang siya ay maging Federal Reserve Chair noong 1979, ang implasyon sa US ay lumalala nang husto. Ang kanyang solusyon ay matindi at masakit: itaas ang interest rates nang sobrang taas upang maging napakamahal ang pag-utang, pinipilit ang ekonomiya na bumagal. Umabot ang federal funds rate sa halos 21% noong 1981. Ang resulta nito ay dalawang sunod-sunod na resesyon at malawakang pagkawala ng trabaho, ngunit nagtagumpay ito. Bumaba ang implasyon mula mahigit 13% hanggang mas mababa sa 4% sa loob ng ilang taon. Ang pamamaraan ni Volcker ang naging modelo kung paano hinaharap ng mga central bank ang walang humpay na implasyon.

Hinarap ni Margaret Thatcher ang katulad na krisis sa United Kingdom. Inihalal noong 1979 sa tinatawag na "Winter of Discontent" na isang panahon ng malawakang welga at ekonomiyang paralisis kung saan ipinatupad niya ang agresibong mga reporma sa malayang pamilihan. Binalaan niya ang kapangyarihan ng mga unyon ng manggagawa, pinutol ang pampublikong paggastos, at niyakap ang mahigpit na patakarang pananalapi. Ang kanyang pamamaraan ay labis na kontrobersyal at nagdulot ng totoong kahirapan sa maraming komunidad, ngunit ito ay nagdulot ng kontrol sa implasyon.

Karapat-dapat parangal sina Milton Friedman at Edmund Phelps para sa kanilang pag-alam sa problema bago ito dumating. Parehong nagbigay ng argumento ang dalawang ekonomista noong huling bahagi ng 1960s na may depekto ang Phillips Curve at ang pagtatangkang palaging ipagpalit ang mas mataas na implasyon para sa mas mababang kawalan ng trabaho ay magreresulta sa masama sa kalaunan. Ang kanilang mga hula ay napatunayang labis na tumpak, at ang kanilang gawain ay nagbago ng teoryang makroekonomiko.

Mulî na pumasok sa usapan si Jerome Powell, ang kasalukuyang Tagapangulo ng Federal Reserve, noong Abril 2025 nang siya’y pampublikong nagbabala na ang mga bagong patakarang taripa ay nagdudulot ng banta sa stagflation. Ang kanyang mga puna ay nagsignipika na seryosong tinatanggap ng Fed ang panganib at masusing minamasdan ang papasok na datos.

Ano ang Nangyayari Kapag Naging Stagflation

Ang mga epekto ng stagflation ay madalas na inilalarawan bilang isang "pinansyal na gapos" dahil nililimitahan nito ang mga sambahayan, negosyo, at pamahalaan mula sa iba't ibang direksyon nang sabay-sabay.

Para sa mga manggagawa at konsyumer, ang pinaka agarang epekto ay ang pagkawala ng kapangyarihan sa pagbili. Kapag mas mabilis ang pagtaas ng presyo kaysa sahod, na halos palaging nangyayari sa panahon ng stagflation, nagiging dahilan ito para makabili ang mga tao ng mas kaunti kahit na hindi nagbago ang nominal na sahod nila. Ang mga pangunahing pangangailangan tulad ng pagkain, pabahay, at enerhiya ay sumasakop ng mas malaking bahagi ng badyet ng sambahayan, at ang mga gastusing hindi pangunahing pangangailangan ay nababawasan. Sa praktikal na salita, parang pinababaan ng sahod ang pakiramdam kahit hindi naman talaga nagbago ang iyong suweldo.

Para sa mga negosyo, mahirap din ang sitwasyon. Ang mas mataas na gastos sa input ay sumisira sa mga margin, at ang mahina na demand ng mga konsyumer ay nagreresulta sa mas mababang kita. Maraming kumpanya ang tumutugon sa pamamagitan ng pag-freeze ng pagkuha ng empleyado, pagbabawas ng oras, o pagpapalayas ng mga tauhan. Ito ay nagtutulak pataas ng kawalan ng trabaho, na lalo pang nagpapababa ng paggastos ng konsyumer, at ang siklo ay nagpapatuloy nang kusa.

Ang mga pinansyal na merkado ay kadalasang naaapektuhan din. Ang mga equity ay karaniwang hindi maganda ang performance sa panahon ng stagflation dahil ang kita ng korporasyon ay naiipit mula sa dalawang panig—mas mataas na gastusin at mas mababang benta. Ang mga bono ay maaaring mahirapan din kung ang implasyon ay nakakabawas sa tunay na halaga ng mga fixed-income na bayad. Ang mga klaseng asset na karaniwang mas matatag ay yaong may natural na proteksyon laban sa implasyon, tulad ng mga kalakal at real estate.

Ang Dilemma ng Central Bank: Bakit Napakahirap Ayusin ang Stagflation

Ito ang bahagi na ginagawang tunay na mapanganib ang stagflation mula sa pananaw ng polisiya. Ang mga karaniwang kasangkapan para labanan ang implasyon at ang mga karaniwang kasangkapan para labanan ang resesyon ay gumagana sa magkasalungat na direksyon.

Kapag tumaas ang interest rates ng isang central bank upang pababain ang implasyon, nagiging mas mahal ang pangungutang. Ipinapabagal nito ang pamumuhunan, binabawasan ang paggastos ng mga mamimili, at maaaring itulak ang ekonomiya ng mas malalim sa resesyon. Tumataas ang kawalan ng trabaho. Sa isang normal na resesyon kung walang implasyon, gagawin mo ang kabaligtaran tulad ng pagbawas ng rates, pag-inject ng liquidity, at pagpapasigla ng demand. Ang dilemma ay hindi mo maaaring pasiglahin ang demand kapag mabilis nang tumataas ang mga presyo, dahil lalo lamang nitong pinapalala ang implasyon.

Iyan mismo ang patibong na naranasan ng mga tagapagpatupad ng patakaran noong dekada 1970. Sa halos buong dekada, sinubukan ng Fed na makahanap ng gitnang daan tulad ng bahagyang pagtaas ng mga rate, pagkatapos ay pagbababa nito kapag tumaas ang kawalan ng trabaho, pagkatapos ay muling pagtaas nito nang tumaas ang implasyon. Hindi ito gumana ayon sa plano. Ang ekonomiya ay patuloy na umiikot mula sa masama hanggang sa mas masama hanggang sa sa huli ay pinili ni Volcker na unahin ang pagpigil sa implasyon kahit ano pa ang mangyari, tinatanggap ang resesyon na kaakibat nito.

Noong 2025, nahaharap ang Fed sa isang katulad na suliranin, ngunit may dagdag pang kumplikasyon ng mas mataas na antas ng utang. Ang agresibong pagtaas ng mga rate ay maaaring magdulot ng isang alon ng mga default sa mga nangungutang na sobra sa kanilang kakayahan. Ang pagpapanatili ng mababang mga rate ay maaaring magpaubaya sa mga inaasahan ng implasyon na maging permanente. Walang madaling sagot.

Paano Pinakamalubha ang Epekto sa mga Umuusbong na Pamilihan

Habang masakit ang stagflation para sa mga maunlad na ekonomiya, maaari itong maging lubhang mapaminsala para sa mga umuusbong na pamilihan at mga umuunlad na ekonomiya (EMDEs). Maliwanag itong ipinakita noong dekada 1970 at 1980.

Nang biglang itinaas ng Federal Reserve ang mga interest rate sa ilalim ni Volcker, malaki ang naging lakas ng dolyar ng US. Para sa mga bansa sa Latin America, Sub-Saharan Africa, at ilang bahagi ng Asya na malaki ang pag-utang sa dolyar, naging sakuna ang sitwasyon. Ang kanilang mga utang ay nasa salaping mabilis na lumalakas, at kasabay ng pagtaas ng interest payments sa mga utang na iyon. Maraming bansa kabilang ang Argentina, Brazil, at Mexico ang nag-default o kinailangang magsagawa ng emergency restructuring.

Maaaring maulit ang parehong dinamiko sa 2025. Maraming mga EMDE ang pumasok sa kasalukuyang panahon na may mataas na antas ng utang at limitadong mga piskal na buffer. Kung ang pandaigdigang stagflation ay magtutulak sa Fed at iba pang mga sentral na bangko na higpitan pa nang mas agresibo ang patakarang pananalapi, maaaring lumipat ang daloy ng kapital mula sa mga merkado ng umuunlad, humina ang mga pera, at tumaas ang mga gastos sa paglilingkod ng utang. Itinuro ito ng World Bank bilang isa sa mga pinaka-seryosong sistemikong panganib sa kasalukuyang kapaligiran.

Paano Protektahan ang Iyong Pananalapi Sa Panahon ng Stagflation

Mahalagang maunawaan ang malawak na larawan, ngunit ganoon din ang malaman kung ano ang gagawin tungkol dito sa personal na antas. Narito ang mga stratehiya na palaging inirerekomenda ng mga eksperto sa pananalapi sa mga panahon ng stagflation.

Magkaroon ng mas malaking pondo ng cash. Ang karaniwang payo na magtabi ng tatlo hanggang anim na buwan ng gastusin sa isang emergency fund ay nananatiling mahalaga, ngunit kinakailangang muling kalkulahin ito para sa isang inflationary na kapaligiran. Kung ang iyong buwanang gastos ay tumataas ng 8-10% kada taon, ang halagang naipon mo noong nakaraang taon ay lipas na. Muling suriin ang iyong pangunahing gastusin nang regular at itaas ang iyong target sa pagtitipid.

Mag-diversify sa mga asset na lumalaban sa implasyon. Hindi lahat ng asset ay tumutugon sa stagflation sa parehong paraan. Kabilang sa mga asset na karaniwang nananatili ang halaga o tumataas ang presyo ay:

\n
• Ginto at mahahalagang metal - historikal na isa sa pinakamalakas na panangga laban sa implasyon at pagbaba ng halaga ng pera
\n
• Mga kalakal - enerhiya, agrikultura, at mga metal na pang-industriya madalas tumataas ang presyo sa panahon ng implasyon dahil ito ang mga input na nagpapataas ng gastos na nagdudulot ng implasyon
\n
• Real estate - ang halaga ng ari-arian at kita mula sa paupahan ay karaniwang sumusunod sa bilis ng implasyon sa paglipas ng panahon, kahit na maaaring maging pabagu-bago ito sa maikling panahon
\n
• Mahigpit na pamahalaan ang iyong utang - Isa ito sa mga pinaka-nakakaligtaang hakbang. Sa panahon ng stagflation, itinatakda ng mga sentral na bangko ang pagtaas ng interes para labanan ang implasyon. Kung may hawak kang variable-rate na utang tulad ng credit card, adjustable-rate mortgage, o linya ng kredito, awtomatikong tataas ang iyong mga bayad. Ang pagbabayad ng utang na may mataas na interes bago pa tumaas ng higit pa ang mga rate ay makakatipid sa iyo ng malaking halaga at makabawas sa iyong kahinaan sa pananalapi.
\n

Ano ang Ibig Sabihin ng Debate sa Stagflation para sa Crypto at Digital Assets

Para sa isang audience na aktibo na sa merkado ng crypto, ang talakayan tungkol sa stagflation ay may ilang partikular na implikasyon na dapat pag-isipan.

\u00a0

Ang Bitcoin at iba pang digital assets ay hindi pa naranasan ang isang tunay na yugto ng stagflation. Ang uri ng asset ay ipinanganak noong 2009, sa panahon ng paggaling mula sa Global Financial Crisis, at lumago sa loob ng isang dekada ng mababang interest rates at masaganang liquidity. Kaya't walang historikal na gabay kung paano kumikilos ang crypto kapag humihinto ang paglago at patuloy ang implasyon nang sabay.

\u00a0

Iyon ang sinabi, ang naratibo tungkol sa Bitcoin bilang "digital gold" na kilala bilang isang kakaiba, decentralized na imbakan ng halaga ay maaaring magkaroon ng katanyagan sa mga panahon kung saan humihina ang tiwala sa tradisyunal na patakaran sa pananalapi. Kung ang mga central bank ay tila hindi kayang pamahalaan nang epektibo ang stagflation, o kung ang fiat currencies ay nawawalan ng purchasing power sa mas mabilis na rate, maaaring tumaas ang demand para sa mga alternatibong imbakan ng halaga. Ito ay isang teorya, hindi isang garantiya, ngunit ito ay isa na aktibong sinusuri ng maraming institutional investors.

Ang mas agarang panganib para sa mga merkado ng crypto ay ang liquidity environment. Kung ang mga central bank ay magpapatupad ng mahigpit na tightening upang labanan ang implasyon, ang mga risk assets sa kabuuan kasama ang crypto ay malamang na mapailalim sa presyon. Ang pangunahing variable na dapat bantayan ay kung bibigyang prayoridad ng mga policymakers ang paglaban sa implasyon (negatibo para sa mga risk assets sa maikling panahon) o pagsuporta sa paglago (posibleng mas paborable para sa mga speculative assets ngunit may mas mataas na panganib ng pangmatagalang implasyon).

Bumalik ang Stagflation sa Radar at Dapat Baguhin Nito ang Iyong Pag-iisip

Ang stagflation ay hindi lamang isang kabanata sa aklat-aralin ng ekonomiks. Ito ay isang tunay at paulit-ulit na panganib na maaaring baguhin ang mga portfolio, sirain ang kapangyarihan sa pagbili, at pilitin ang masakit na mga pagpipilian sa patakaran. Ipinakita ng dekada 1970 kung ano ang nangyayari kapag mali ang pagkakatingin ng mga tagagawa ng patakaran dito. Ang kalagayan ng 2025-2026 na may mga pag-ulan ng taripa, geopolitical instability, mga epekto ng pandemya, at rekord na antas ng utang ay nagpapakita ng mga unang palatandaan na kahawig ng panahong iyon.

Ang magandang balita ay naranasan na natin ito dati. Ang mga sentral na bangko, sa kabila ng kanilang mga limitasyon, ay natuto mula sa panahon ni Volcker. At ang mga indibidwal na mamumuhunan na nauunawaan ang dinamika ng stagflation ay maaaring mag-position ng kanilang sarili bago pa man ito mangyari kaysa mag-react lamang pagkatapos ng pinsala. Hindi komplikado ang plano: mag-diversify, pamahalaan ang utang, mag-ipon ng pera, at tutukan kung ano ang susunod na gagawin ng mga sentral na bangko. Tulad ng kasabihan, obserbahan ang kanilang mga kilos, hindi lamang ang kanilang mga salita.